អានអត្ថបទនេះជាភាសាអង់គ្លេស / Read in English

By Vong Serey Vatanak

Date: 23 January 2019


Rice rats are very popular food in rural areas. Not many Cambodian farmers are aware about other advantages of rats. Usually, rats are deemed as an enemy to farmers' rice crops are caught and prepared for village meals. 

In some other places, rats are not the farmers' enemies , but are used to find mines hidden in the ground. Those mines were left over from the bloody civil war in Cambodia. Fatal and serious incidents often occur when farmers step on mines. This causes people to fear going to their rice field or clearing lands for agricultural purposes. 

Mice trained to detect mines have been deployed in some provinces where deadly landmines are still present. The weight of the rodents are not heavy compared to human's and won't set off the mines. Once they sniff, and detect them, a human team can then step in and professionally defuse them. 

Using rats to help a demining team can save a lot of time. It is reported that landmine rats can work 40 times faster than humans with metal detectors. 

The project was introduced to the Kingdom in 2015 with remarkable results. According to Lily Shallom, Communications Officer for APOPO, a global non-profit with Belgian roots that trained rats to detect mines in Africa, the landmine rats can clear about 300-400 sqm per day. 

The idea of using rats came from a graduate Belgian by the name Bart Weetjens. He watched some landmines documents and felt interested in trying out something different. He had trained some rats to detect hidden objects in exchange for some treats and thought that rats can also be used to do the same jobs as human beings with metal detectors. He and his friends convinced Belgian government to grant funds for his team to try. The result was remarkable. The rodent teams can save a lot of lives in several countries including Cambodia

 

អានអត្ថបទនេះជាភាសាខ្មែរ

កណ្តុរគឺជាសត្វម្យ៉ាងដែលកសិករភាគច្រើនចាត់ទុកជាសត្វល្អិតចង្រៃដែលបំផ្លាញដំណាំរបស់ពួកគាត់។ បងប្អូនកសិករភាគច្រើនគឺពុំសូវដឹងពីអត្ថប្រយោជន៏របស់សត្វកណ្តុរនោះទេ។ ជាទូរទៅសត្វកណ្តុរត្រូវបានកសិករចាត់ទុកជាសត្រូវនិងផលដំណាំរបស់ពួកគាត់។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត សាច់សត្វកណ្តុរស្រែត្រូវបានក្លាយទៅជាអាហារដ៏ពេញនិយមតាមតំបន់មួយចំនួនផងដែរ។ 

នៅតាមតំបន់ខ្លះទៀត កណ្តុរមិនមែនជាសត្រូវរបស់កសិករនោះទេ តែផ្ទុយទៅវិញ ពួកវាត្រូវត្រូវបានមនុស្សបង្វឹកបង្វឺនអោយក្លាយទៅជាវិរះជនដ៏អង់អាចក្លាហាន មានសមត្ថភាពរុករកគ្រាប់មីន ដែលបន្សល់ពីសម័យសង្រ្គាម។ 

នៅក្នុងបណ្តាប្រទេសអាព្រិច ប្រភេទកណ្តុររុករកគ្រប់មីនត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ សម្រចយកពួកវាមកប្រើប្រាស់និងសហការជាមួយក្រុមយោធាកម្ចាត់គ្រាប់មីនយ៉ាងមានប្រសិទ្ឋភាពជាខ្លាំង។ ទំងន់របស់ពួកវាស្រាលមិនអាចធ្វើអោយគ្រាប់មីនផ្ទុះបានឡើយ។ កណ្តុររុករកគ្រាប់មីនបានក្លាយទៅជាសមាជិកក្រុមយោធាកម្ចាត់គ្រាប់មីនដ៏អង់អាច។ បន្ទាប់ពីរកឃើញទីតំាងរបស់គ្រាប់មីនហើយ កងកម្លាំងកម្ចាត់គ្រាប់មីនអាចចូលទៅធ្វើការជីកនិងដោះគ្រាប់តាមវិជ្ជាវះបានយ៉ាងងាយស្រួល។ 

ការប្រើប្រាស់សត្វកណ្តុររុករកគ្រាប់មីនគឺចំណេញពេលវេលាយ៉ាងខ្លាំងដល់ក្រុមយោធាកម្ចាត់មីន។ បើតាមរបាយការណ៍ កណ្តុររុករកគ្រាប់មីននេះអាចធ្វើការលឿនជាងកម្លាំងមនុស្ស ៤០ ដង បើធៀបនឹងកងកម្លាំងដែលបំពាក់ឧបករណ៍រាវគ្រាប់មីនបង្កប់ក្នុងដី។ 

គម្រោងប្រើប្រាស់សត្វកណ្តុរកម្ចាត់គ្រាប់មីននេះត្រូវបានគេណែនាំយកមកប្រើនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាកាលពីឆ្នាំ ២០១៥ ហើយត្រូវបានយកមកអនុវត្តនៅក្នុងខេត្ត សៀមរាប ជាមួយនឹងលទ្ឋផលដែលនឹកស្មានមិនដល់។ ក្នុងមួយថ្ងៃ កណ្តុររុករកគ្រាប់មីននេះអាចធ្វើការស្វែងរកបានក្នុងផ្ទៃដី ពី ៣០០ ទៅ ៤០០ ម៉ែត្រការ៉េ ។

គំនិតប្រើប្រាស់សត្វកណ្តុររុករកគ្រាប់មីនកើតចេញពីនិសិ្សតជនជាតិប៊ែលហ្សីក ម្នាក់ ឈ្មោះ បាត វិតជេន (  Bart Weetjens) ។ កាលនោះគាត់បានមើលឯកសារវីដេអូស្តីពីការបំផ្លិចបំផ្លាញដោយសារគ្រាប់មីនបង្កប់ក្នុងដី។ គាត់ធ្លាប់បង្វឹកបង្វឺនសត្វកណ្តុរអោយរុករកវត្ថុដែលបានលាក់ទុក។ គាត់ក៏ចាប់ផ្តើមមានគំនិតសាកយកសត្វនេះមកស្វែករកគ្រាប់មីនក្នុងដី។

ដោយមានការជ្រុំជ្រែង និង សហការជាមួយមិត្តរបស់គាត់ ក្រុមការងារទទួលាបានប្រាក់ឧបត្ថមពីរដ្ឋាភិបាល ប៊ែលហ្សីក ដើម្បីយកគម្រោងនេះមកអនុវត្ត។ ជាលទ្ឋផល គឺពិតជាជោគជ័យដែលមនុស្សនឹកស្មានមិនដល់។ 

រៀនពាក្យភាសាអង់គ្លេស

 

  1. Rural areas: តំបន់ជនបទ
    1. She grew up in a rural area. នាងធំធាត់នៅក្នុងតំបន់ជនបទ
  2. Advantages : សារះប្រយោជន៍
  3. Rats: សត្វកណ្តុរ
  4. To deem: ចាត់ទុក
  5. Enemy : សត្រូវ
  6. To hide: លាក់ ឬ កប់ទុក
  7. Mines: មីន
  8. Fatal injuries: របួសដល់អាយុជីវិត
  9. Rodents ប្រភេទសត្វកណ្តុរ
  10. Remarkable results: លទ្ឋផលដ៏អស្ចារ្យ
More Articles from Khmerbotanaka